BÜYÜK TAARRUZ

Sakarya Savaşı’ndan sonra Yunanlıları Anadolu’dan çıkarabilmek için bütün olanaklar kullanılarak ordunun güçlendirilmesine çalışıldı. Genelkurmay tarafından bir saldırı plânı hazırlandı. Bu plânın amacı; düşmanı durdurmak ya da geri çekilmeye zorlamak değildi; yurttan atmaktı. Saldırıya geçme kararı haziran sonlarında alındı. Ancak bir yandan barış girişimlerinin sonucunu almak bir yandan da komutanların görüşleri doğrultusunda gereken düzenlemeleri yapmak için bu karar gizli tutuldu. Bu arada Afyon-Eskişehir çizgisinde yerleşen Yunanlılar da Sakarya’dan sonra birliklerini güçlendirdiler. Yunanlılar, kendi güçlerine ve İngilizlere güveniyorlardı.

Başkomutanlıkça genel saldırıya geçme kararı verilince, Mustafa Kemal, son hazırlıkları gözden geçirmek ve kararı uygulamak için 17-18 Ağustos gecesi Akşehir’e gitti. Genelkurmay başkanı Fevzi Paşa ve Batı cephesi komutanı İsmet Paşa ile 15 Ağustos 1922′ye kadar tüm hazırlıkların bitirilmesini kararlaştırdılar. Bu karar, 6 Ağustos 1922′de birliklere bildirildi.

26 Ağustos 1922 sabahı Türk topçusunun açtığı ateşle Büyük Taarruz başladı. Mustafa Kemal, İsmet Paşa ve Fevzi Paşa taarruzu yönetmek üzere Kocatepe’de bulunuyorlardı. İlk gün Çayhisar ve yöredeki önemli mevkiler ele geçirildi. Ertesi gün Yunan cephesinde ilk gedik açıldı. 29 Ağustos günüyse Yunan kuvvetleri kuşatıldı; 30 Ağustos günü Yunan birliklerinin çevresi sarıldı. Yunanlılar çok büyük kayıplar vererek kaçmaya başladılar. Düşman kuvvetlerinin büyük bölümü Dumlupınar’ın kuzeydoğusunda yok edildi; kalanlar da esir alındı. Esirler arasında Yunan başkomutanı Trikopis de vardı. 30 Ağustos günü, başkomutan Mustafa Kemal cephenin en önünde yer alarak savaşı yönettiğinden bu savaşa “Başkumandan Meydan Savaşı” denildi.

BÜYÜKBAŞ HAYVANLAR

Bütünüyle ekonomik yarar için yetiştirilen çiftlik hayvanları. Bu hayvanların genellikle etinden, sütünden ve gücünden yararlanılır. İnek, manda, deve gibi hayvanların etinden ve sütünden faydalanılır. At, deve, eşek ve öküz gibi hayvanlarınsa güçlerinden faydalanılır. Büyükbaş hayvanlar ahır denilen barınaklarda yaşarlar. Besinleri tümüyle insanlar tarafından karşılanır. Hastalandıkları zaman, veteriner denilen hayvan doktorları tarafından tedavi edilirler.

BÜYÜTEÇ

Cisimlerin görüntüsünü büyütebilen, odak uzaklığı küçük, yakınsak mercek. Ayrıntıları fark edebilmek için, gözün ağ tabakası üzerine düşen görüntüleri yeterince büyütmeleri gerekir. Bunun için cismi göze yaklaştırmak ya da büyüteç kullanmak gerekir.

BUZ

Suyun katı hâli. Saf suyun katılaşması 0°C’de olur. Bu sıcaklık suyun donma sıcaklığıdır. Buz hâlindeyken, suyun hacmi 1/11 oranında artar, yoğunluğu 0,916 g/cm3e düşer. Yoğunluğu düşen buz, böylece suyun üzerinde yüzebilir; bulunduğu kabı çatlatabilir. Doğada da sular kaya çatlaklarına dolduktan sonra donarsa kayayı parçalayabilir. Yeryüzünün bazı bölgeleri sürekli buz ve karla kaplıdır. Kutup kuşakları, yüksek dağ başları; kutup buzulları ve buzullar sürekli buz ve karla kaplıdır.

BUZ DAĞI

Kutup kuşaklarındaki karalar üzerinde bulunan buzullardan koparak denize dalan, sonra akımlara kapılarak yer değiştiren çok büyük buz parçaları. Aysberg olarak da bilinir.

Buz dağlarının yaklaşık 1/9′u su üzerinde görülebilir, 8/9′u su altında bulunur. Bu durumuyla buzdağları, gemiler için çok büyük bir tehlike oluşturur. Buz dağları kutuplardan uzaklaştıkça, yavaş yavaş erir ve genellikle 40°den daha küçük enlemlere geçemez. Orta büyüklükteki bir kenti örtecek büyüklükte buzdağlarına rastlanmıştır.

BUZDOLABI

Besinlerin soğutularak bozulmadan kalmalarını sağlayan, ısı yalıtımlı ve iç kısmının sıcaklığı, soğutucu bir sistemle ayarlanabilen elektrikli araç.

İnsanlar tarihin çok eski dönemlerinden beri yiyeceklerini bozulmadan saklamak için sebzeleri kurutmak, salça ve reçel yapmak gibi çeşitli yöntemler kullanıyorlardı. Soğuk kuyu ve buzlu mağaralarda bırakılan yiyecek ve içeceklerin bozulmadan saklanabildiğini keşfeden ilk insanlar, pithos adlı buzdolabı işlevi gören büyük küpler üretmeye başladılar. Pithosların içine konulan yiyecek ve içecekler bozulmadan uzun süre saklanabiliyordu. Eski Yunan ve Roma uygarlıklarında besin maddeleri dağlardan taşınan buz ya da karla soğutuluyordu. Daha sonra Yeni Çağa gelindiğinde soğuğun yiyecek ve içecekler üzerindeki koruma etkisini sürekli kılmak isteyen bilim adamları, eterle çalışan ilk buz makinesini yapmayı başardılar. Ardından 1805′te Oliver Evans tarafından ilk buzdolabı ABD’de icat edildi.

Günümüzde tüm dünyada yiyecek ve içeceklerin uzun süre güvenli bir şekilde saklanması için buzdolapları kullanılmaktadır.

BUZUL

Kutup bölgelerinde ya da dağ başlarında aşağıya doğru ağır ağır yer değiştiren büyük kar ve buz kütlesi. Buzulların oluşumu, yağan bol karları eritmeye yetecek kadar sıcak olmayan dağlık bölgelerin, tepelerle çevrili çukurlarında karların birikmesiyle başlar.

Yüksek dağ başlarından aşağılara ya da kutup kuşaklarındaki karaların iç kesimlerinden, çevre denizlerine doğru yavaş yavaş akan buz ırmaklarına buzullar denir.

Buzulların en hızlı akan kesimi üstte ve ortada bulunur. Alplerdeki buzulların hızı günde 10-40 cm, Himalayalar’da 2-3 m’dir.